تحلیل بنیادی

چنانچه شما قصد دریافت کد بورسی جدید دارید، طبق مصوبه سازمان بورس اوراق بهادار باید به سامانه سجام مراجعه کنید و ثبت نام خود را شروع و تا دریافت کد پیگیری سجام منتظر بمانید. البته اخیرا بانک ها برای دریافت وام توسط مشتریان خود از آن ها درخواست ثبت نام در سامانه سجام را دارند. برای هر فعالیت بورسی ثبت نام در سامانه سجام لازم است. اگر فرم های مربوطه برای ثبت نام در سامانه سجام را تکمیل کنید همان یک بار برای مراجعات بعدی شما به نهاد های مالی دیگری مانند: شرکت های تامین سرمایه، کارگزاری ها، صندوق های سرمایه گذاری و ... کافی است. یعنی نیاز به تکمیل فرم های جدید نداشته و به طبع روند بسیار کوتاه تری طی می شود. با اولین ثبت نام شما در این سامانه اطلاعات هویتی و شماره موبایل، اطلاعات حساب بانکی، ادرس و ... شما در سامانه ثبت می شود. سجام با هدف ارائه خدمات زیرساختی فراگیر به فعالان بازار سرمایه ایجاد شده و درگاه واحد خدمت‌ دهی به تمامی ارکان بازار، نهادها، ناشران و ... است. پس از مرحله ثبت نام نیاز به احراز هویت دارید. شما می توانید با مراجعه حضوری به دفاتر پیشخوان و ارائه کارت ملی اطلاعات خود را تایید نهایی کنید. البته با توجه به شیوع ویروس کرونا امروزه می توانید برای جلوگیری از ازدحام در دفاتر پیشخوان دولت از دریافت کد پیگیری سجام به صورت آنلاین استفاده کنید و حتی احراز هویت خود را به صورت الکترونیکی و غیرحضوری انجام دهید .

تحلیل بنیادی چیست؟

حالا که با دریافت کد پیگیری سجام در کارگزاری مناسب ثبت نام کرده و کد بورسی دریافت کرده اید، باید وارد فرآیند خرید و فروش سهام شوید. زمانی که یک سرمایه‌گذار قصد خرید یا فروش سهام را دارد، معیارهای مختلفی برای تصمیم‌گیری قطعی او وجود دارد. مفهوم ارزش برای سرمایه‌گذاران اهمیت بسیاری دارد. در تحلیل بازار رویکرد بنیادی می گوید که قبل از هر اقدامی باید قیمت فعلی و ارزش ذاتی سهم را بررسی کنید. تحلیل‌گران بنیادی اعتقاد دارند که قیمت‌ سهم در طول زمان، به میانگین ارزش ذاتی نزدیک می‌شود و تا از بین بردن فاصله میان قیمت و ارزش ذاتی ادامه پیدا می‌کند. تحلیلگران با بررسی این فاصله تصمیم می‌گیرند که چه زمانی برای خرید یا فروش سهم مناسب است. محاسبه ارزش ذاتی سهم با استفاده از فرمول‌ها و روش‌های مشخص و مختلف انجام می‌شود. تحلیل بنیادی نیز مانند تحلیل تکنیکال نیاز به فراگیری نکات تخصصی دارد که با یادگیری فاکتورهای تعیین‌کننده آن، می‌توانید ارزش یک سهم را محاسبه کنید. برای استفاده از مدل گوردون یا هر مدل دیگری برای محاسبه ارزش ذاتی سهام، لازم است تا چند شاخص را بررسی کنید. برای محاسبه شاخص ها بدون دانستن علم تحلیل بنیادی، انتظار دقت و نتیجه درست عملا امکان‌پذیر نیست. ارزش ذاتی سهام به ارزش بنیادی نیز معروف است که جهت برآورد ارزش سهام یک شرکت به کار برده می‌شود. شرایط حال شرکت، فعالیت‌های تجاری یا سرمایه‌گذاری شرکت و ... همواره در تعیین ارزش ذاتی سهام مورد استفاده قرار می‌گیرند. ارزش ذاتی اوراق بهادار یک شرکت بر اساس عواملی مثل قدرت سودآوری و کیفیت در به دست آوردن سود تعیین می‌شود. مفهوم ارزش ذاتی سهام یک شرکت از بررسی فاکتورهای بسیاری به دست می‌آید. یکی از این فاکتورها صورت‌ مالی است که در مبحث محاسبه ارزش‌ذاتی سهام شرکت‌ها، بررسی درست آن اهمیت زیادی دارد. ارزش ذاتی سهام در تحلیل بنیادی بازار کاربرد بسیاری دارد. به عبارت دیگر سرمایه‌گذاران بلندمدت با در نظر گرفتن این فاکتور برای نگهداری یا فروش سهم تصمیم‌گیری می‌کنند.

تعریف حجم مبنا

مطابق با تعریف حجم مبنا عبارت است از آن تعداد از یک نوع اوراق بهادار که باید در هر روز مورد داد و ستد قرار گیرد تا تمام درصد تغییرات مجاز در آن روز در تعیین قیمت روز بعد لحاظ شود. اما هدف اصلی از تعیین حجم مبنا اطمینان از این است که نوسانات قیمت سهام در نتیجه خرید و فروش تعداد مشخصی از سهام شرکت انجام گرفته است. حجم مبنا می تواند مانع از ایجاد قیمت های کاذب در بازار شود. با موافقت شورای عالی بورس و اوراق بهادار از اسفند ماه سال ۹۸ حجم مبنای شرکت های بورسی تغییر کرد . مطابق این تغییر حداقل ارزش حجم مبنا ۵۰ میلیارد ریال : در شرکت هایی با سرمایه ۲۰ هزار میلیارد ریال و بالاتر ، ۱۲۰ میلیارد ریال و در شرکت هایی با سرمایه کمتر از ۲۰ هزار میلیارد ریال ، ۱۰۰ میلیارد ریال تعیین می شود . حجم مبنا بر قیمت پایانی تاثیر دارد. قیمت پایانی به طور ساده یعنی قیمتی که بر اساس میانگین وزنی معاملات هر نماد در یک روز به دست می ‌آید. قبل از اجرای قانون جدید حجم مبنا، حجم مبنا برای نماد های فعال در بورس تهران و نماد های مورد معامله در فرابورس متفاوت بود. میزان حجم مبنا تعیین شده از سوی هر یک از این بازارها متفاوت بوده است و برای بورس تهران حجم مبنا نماد ها بر اساس قوانین داخلی محاسبه می ‌شد. اما مطابق با قوانین فرابورس، حجم مبنا برای تمامی نماد های این بازار یک در نظر گرفته می شد که امروزه این قانون تغییر کرده است. با قانون قبل حجم مبنا در حالی که نمادهای بورسی باید برای به دست آوردن قیمت پایانی هر روز عدد حاصل از میانگین وزنی را متناسب با حجم مبنا تعیین می کردند، قیمت پایانی در نمادهای فرابورسی برابر با میانگین موزون تمامی معاملات انجام شده در همان روز بدون در نظر گرفتن حجم مبنا بود.

سخن پایانی

ورود به بازار بزرگ بورس ایران تنها به تمایل سرمایه‌گذاری ختم نمی‌شود و ورود به بورس و سرمایه‌گذاری پربازده در آن، قبل از هر اقدامی که منجر به سود و یا ضرر شود، نیاز به یادگیری و دانش تخصصی دارد. شناخت اصول اصلی سرمایه‌گذاری در بورس نیاز به مهارت‌هایی مانند تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال دارد. اهمیت آموزش در بازار بورس در طرح ریزی و انجام یک معامله موفق است. یادگیری مباحث بورسی به خصوص برای افراد مبتدی، از ضرر و زیان‌های بزرگ و جبران نشدنی جلوگیری می‌کند.

هنگام سرمایه‌گذاری در بازار بورس، بررسی برخی نکات ساده می‌تواند از یک شکست تلخ جلوگیری و سرمایه‌گذار را در رسیدن به هدفش یاری کند. هدف از ارائه این نکات این است که یک بینش کلی نسبت به معاملات بازار سرمایه در سهامدار ایجاد شود و قبل از ضرر احتمالی،  از تجربیات گرانقدر دیگران آگاه شود. در این مقاله برای آشنایی شما با بازار بورس به برخی از این نکات اشاره می‌کنیم تا با یادگیری آن‌ها در سرمایه‌گذاری خود موفق باشید.

• آموزش بورس( تحلیل تکنیکال و بنیادی):

برای شروع فعالیت در بورس لازم است که با اصطلاحات و مفاهیم آن آشنا شوید. آموزش بورس یکی از اصلی‌ترین بخش‌های سرمایه‌گذاری در این بازار به حساب می‌آید. بنابراین یادگیری موردی مانند: تحلیل تکنیکال چیست و چه کابردی دارد، تحلیل بنیادی چیست، روانشناسی بازار، فیلترنویسی در بورس و... را در راس کار خود قرار دهید.

• انتخاب صنعت و شرکت برتر از میان صنایع:

برای سرمایه‌گذاری لازم است در میان صنایع مختلفی که وجود دارند صنعتی را انتخاب کنید که میانگین بازده‌اش از میانگین بازده بازار بیشتر است. پس از انتخاب صنعت برتر به سراغ شرکت‌هایی بروید که بازده آن ها نیز از میانگین بازده صنعت بالاتر است.

• توجه به میزان نقد شوندگی سهام:

هرگز سهمی نخرید که در فروش آن دچار مشکل شوید. نقد شوندگی عامل بسیار مهمی است گه غفلت از آن موجب پشیمانیست. فاکتورهای نقدشوندگی عبارتند از: حجم معاملات شرکت، تعداد سهام معامله شده، دفعات معامله، تعداد خریدار و... . بسته به استراتژی و هدف سرمایه گذاری خود، ملاکی را برای نقدشوندگی سهم‌تان در نظر بگیرید.

• میزان سهام در دست سهامداران عمده :

 هر چقدر میزان سهام در دست سهامداران عمده کمتر باشد و سهم یک شرکت بیشتر در دست مردم و سهامداران جزء باشد، بهتر است. زیرا در این حالت عرضه و تقاضا و اقعی است و این میزان قیمت را تعیین می‌کند. اما چنانچه قسمت اعظمی از سهام یک شرکت در دست سهامداران عمده باشد به همان نسبت آن ها می‌توانند کنترل بیشتری را بر آن سهم اعمال کنند و نهایتا سهامدار جز است که ضرر می‌کند.

• ارزش خالص دارایی (NAV) چیست؟

 کلمه Net Asset Value که مخفف آن NAV است به معنای ارزش خالص دارایی است. درواقع NAV نشان‌دهنده کل خالص ارزش دارایی‌های یک شرکت یا یک صندوق سرمایه‌گذاری است. این شاخص معیاری استاندارد است که می‌توان از آن برای انجام مقایسه عملکرد شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری استفاده کرد. به‌ تعبیر دیگر ارزش خالص دارایی‌، شاخصی در بورس اوراق بهادار است که به منظور برآورد ارزش ذاتی دارایی‌های شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، استفاده می‌شود. در مقاله ارزش خالص دارایی به نحوه محاسبه ارزش خالص دارایی ها پرداخته ایم.

• محاسبه ارزش ذاتی سهم

در تحلیل تکنیکال مانند تحلیل بنیادی ارزش ذاتی سهم به دست نمی‌آید. محاسبه  ارزش ذاتی یک سهم یک کار پیچیده و تخصصی است و کارشناس یا تحلیل‌گر با استفاده از فرمول‌های متعدد به ارزش ذاتی سهم دست پیدا می‌کند. در واقع تحلیل بنیادی به عنوان یک فرآیند ارزیابی سهم شناخته می‌شود بنابراین هر شخصی توانایی پرداختن به آن را ندارد. به خاطر این موضوع شرکت‌ها و سازمان‌های مرتبطی به وجود آمدند که با استفاده از ارزیابی و محاسبه ارزش ذاتی سهم خدمات مشاوره‌ای به علاقه‌مندان ارائه می‌دهند.

• صندوق‌های سرمایه گذاری

سوالی که ممکن است برای همه ما پیش بیاید این است که صندوق سرمایه گذاری چیست؟ در بازار بورس بسیاری از افراد به دلایل مختلفی مانند کمبود وقت، نداشتن اطلاعات کافی درباره فرصت‌های سرمایه گذاری موجود و … ترجیح می‌دهند در صندوق‌های سرمایه‌گذاری وارد شوند که گزینه مناسبتری نسبت به سپرده‌گذاری‌های بانکی است. چراکه بازده بیشتر و ریسک کمتری دارد. این صندوق‌ها برای افرادی در نظر گرفته شده است که قصد دارند به صورت غیرمستقیم در بورس سرمایه‌گذاری کنند یا این که زمان و اطلاعات کافی برای سرمایه‌گذاری مستقیم را ندارند. صندوق‌های سرمایه‌گذاری تنوع بالایی دارند و بنا بر نحوه سرمایه‌گذاری و عملکرد به دسته‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند.

گفتنی است که یک صندوق سرمایه گذاری، مجموعه‌ای از سهام و اوراق مشارکت  و سایر اوراق بهادار است که مدیریت صندوق همراه با تیم تحلیلی صندوق، بنا بر صلاحدید در این دارایی‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند تا بازده مناسبی را نصیب سرمایه‌گذاران خود کنند.

• پیگیری اخبار اقتصادی-سیاسی :

یکی دیگر از رکن‌های اساسی برای موفقیت در بازار بورس این است که  همواره به اخبار داخلی و خارجی توجه داشته باشیم. روزانه حداقل 15 دقیقه به اخبار گوش دهیم یا روزنامه‌ها را مطالعه کنیم. به دنبال اخبار و اطلاعات شرکت مورد نظرتان باشید. ببینید آیا شرکت طرح توسعه، افزایش سرمایه یا پروژه‌های آتی دارد؟ توجه کنید که انتخاب شرکتی که موارد مذکور را دارد به جای شرکتی که مدت‌هاست افزایش سرمایه نداده یا پروژه جدیدی اجرا نکرده ارجحیت دارد.

• تشکیل سبد سهام:

با ورود به بازار بورس سبدی از چند سهم تشکیل دهید. همیشه سبد سهام درست کنید زیرا با تک سهم بودن با ریسک بالایی مواجه می‌شوید. با این کار ریسک‌تان را پایین می‌آورید. به قول یک مثل قدیمی همه تخم مرغ‌ها را داخل یک سبد نگذارید بنابراین در تشکیل سبد، تعدد و تنوع شرکت و صنعت را فراموش نکنید.

• تعیین استراتژی:

موفقیت در بورس دنباله‌روی از دیگران را برنمی‌تابد. در این بازار باید همواره یک استراتژی شخصی داشته باشید. متاسفانه اکثر ما دنباله رو هستیم و حتی بدون این که خودمان برنامه مشخصی داشته باشیم در حال نگاه کردن به دست این و آن هستیم. البته بی‌تقصیریم چرا که اطلاعات کافی وجود ندارد. بهتر است به جای این که دنباله‌رو دیگران باشیم به دنبال کسب اطلاعات و یادگیری و آموزش بورس باشیم. آموزش مواردی که در بالا گفتیم مانند تحلیل تکنیکال، بازار بورس، ارزش خالص دارایی (NAV)، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و... به ما دیدی بهتر نسبت به بازار می‌دهد و روش‌ها و استراتژی‌های مختلفی را سبب می‌شود.

این استراتژی‌های مختلف را در طول زمان امتحان کنید و آن ها را با یکدیگر مقایسه و معایب‌شان را رفع کنید تا سیستم خاص خود را پرورش دهید. این روش حتی تا مدتی منجر به سود نشود باز بهتر است از روش کسی که سالیان سال در بازار بورس است و بدون هیچ استراتژیی چشم به دهان دیگران دوخته تا ببیند آن ها چه کار می کنند.

در این میان توجه کنید که هرگز از یک تکنیک به تنهایی استفاده نکنید و در بازاری چون بورس به علت وجود ریسک بهتر است استراتژی شما متاثر از یک یا چند عامل ساده باشد. عوامل مختلف و متعدد و پیچیده غیر قابل پیش‌بینی هستند و احتمال شکست در استراتژی شما را بالا می‌برند.